ხელმისაწვდომობის წესი: სუბტიტრები 2029 წლისთვის
საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის 2024 წლის 27 ივნისის №7 დადგენილებით, ტელეარხებმა და გამოძახებით მომსახურების მიმწოდებლებმა პროგრამები ეტაპობრივად უნდა გახადონ ხელმისაწვდომი შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთათვის – სუბტიტრებით ან ჟესტური ენით. პირველი მიზნები 2029 წლის 1 იანვრამდე უნდა შესრულდეს: მაუწყებლების უმეტესობისთვის პროგრამების დროის 5%, საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველი არხისთვის კი 20%, და ეს წილი 2033 წლამდე ყოველწლიურად იზრდება. GeoCaptions მეტყველებიდან ქართულ სუბტიტრებს წერს და გაძლევთ SRT ფაილს, რომელსაც მაყურებელი ჩართავს ან გამორთავს. ჟესტურ ენასა და აუდიოდესკრიფციას ის არ აკეთებს და წესის შესრულებას თავისთავად ვერ უზრუნველყოფს.
ვის ეხება წესი
- მაუწყებლები ტელეარხები, თითოეული არხი ცალ-ცალკე; მიზნები საუკეთესო დროშიც უნდა შესრულდეს.
- გამოძახებით მომსახურების მიმწოდებლები ვიდეოკატალოგები, რომლებსაც მაყურებელი სასურველ დროს უყურებს; მათთვის წილი კატალოგიდან ითვლება.
- მაუწყებლობის ტრანზიტზე ავტორიზებული პირები საკაბელო და IPTV ოპერატორები: ხელმისაწვდომ პროგრამას იმავე ფორმით გადასცემენ, მათ მომხმარებელს კი სუბტიტრების ჩართვა და გამორთვა უნდა შეეძლოს.
- არ ეხება რეკლამასა და ტელეშოპინგს. სოციალური მედიის კრეატორები წესში დასახელებული არ არიან; ეხება თუ არა წესი ონლაინარხს, „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონზეა დამოკიდებული, ამიტომ, თუ ეჭვი გაქვთ, კომისიას მიმართეთ.
რამდენი და რა ვადაში
პროგრამების წილი, რომელიც სუბტიტრებით ან ჟესტური ენით უნდა გავიდეს (მე-6 მუხლი). წელი ნიშნავს ამ წლის 1 იანვრამდე პერიოდს.
| ვინ | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 |
|---|---|---|---|---|---|
| საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველი არხი | 20% | 30% | 50% | 70% | 80% |
| საზოგადოებრივი მაუწყებლის სხვა არხები, აჭარის ტელევიზია | 10% | 20% | 40% | 60% | 70% |
| საეთერო ეროვნული მაუწყებლები | 10% | 10% | 20% | 30% | 40% |
| სხვა მაუწყებლები | 5% | 10% | 10% | 20% | 20% |
| გამოძახებით მომსახურება, სადაც ფილმები და სერიალები კატალოგის 50%-ზე ნაკლებია | 5% | 5% | 5% | 5% | 5% |
| სხვა გამოძახებით მომსახურება | 5% | 10% | 15% | 20% | 25% |
მაუწყებლისთვის ეს პროგრამების დროის წილია და ყოველ კვარტალში ითვლება, გამოძახებით მომსახურებისთვის – კატალოგის წილი. 2033 წლის შემდეგ 2033 წლის მაჩვენებელი რჩება. აუდიოდესკრიფციას თავისი, უფრო მცირე მიზნები აქვს (მე-7 მუხლი).
სხვა ვადები
- 2027 წლის 1 იანვრამდე ტრანზიტის ოპერატორებს ტექნიკური ინფრასტრუქტურა მზად აქვთ. მომხმარებელთა ინტერესების საზოგადოებრივი დამცველის სამსახურში ინფორმაციისა და საჩივრების ონლაინპორტალი იქმნება.
- 2027 წლის 1 ივლისამდე ყოველი მიმწოდებელი გამოყოფს ხელმისაწვდომობის საკითხებზე საკონტაქტო პირს და შეიმუშავებს სამოქმედო გეგმას, რომელსაც ვებგვერდზე აქვეყნებს და კომისიას სამ წელიწადში ერთხელ წარუდგენს.
- 2029 წლისთვის ტრანზიტის ოპერატორი მოთხოვნის შემთხვევაში მომხმარებელს უსასყიდლოდ, დროებით გადასცემს ხელმისაწვდომ სეტ-ტოპ ბოქსს.
- 2030 წლის 1 სექტემბრამდე პირველი ანგარიში კომისიას, შემდეგ – სამ წელიწადში ერთხელ.
- ყოველთვის ხელმისაწვდომ პროგრამას ანონსში, დასაწყისში და პროგრამათა განრიგში აქვს სიმბოლო ST (სუბტიტრები).
რაში გეხმარებათ GeoCaptions და რაში – ვერა
- ქართული სუბტიტრები მეტყველებიდან სიტყვა-სიტყვით, დროში ზუსტად; ყოველი სიტყვა 510 000-სიტყვიან ქართულ ლექსიკონს ედარება და საეჭვოები შესამოწმებლად ინიშნება.
- სუბტიტრები, რომლებსაც მაყურებელი გამორთავს SRT და VTT ფაილები ყველა გეგმაზე – თქვენი პლეერისთვის ან სამაუწყებლო სისტემისთვის; ან MP4 ჩაწერილი სუბტიტრებით, სოციალური ქსელების კლიპებისთვის.
- გრძელი პროგრამები Studio-ზე ერთი ვიდეო 60 წუთამდე, Pro-ზე 30-მდე; უფრო გრძელი პროგრამა ნაწილებად ემატება.
- მხოლოდ ჩაწერილი ვიდეო GeoCaptions პირდაპირ ეთერს არ ასუბტიტრებს და არც ჟესტურ ენასა და აუდიოდესკრიფციას აკეთებს.
- ეთერამდე ადამიანი კითხულობს წესი სუბტიტრების მაღალ ხარისხს ითხოვს (მე-13 მუხლი). ავტომატურ სუბტიტრებში შეცდომა შეიძლება იყოს, ამიტომ ეთერამდე ყველა მათგანი ადამიანმა უნდა წაიკითხოს.
არხს ან მომსახურებას, რომელსაც ბევრი საათის დასუბტიტრება სჭირდება, მოგვწერეთ: [email protected].
კითხვები, რომლებსაც ხშირად სვამენ
როდიდან მოქმედებს პირველი მიზნები?
ცხრილის პირველი სვეტი, „2029“, 2029 წლის 1 იანვრამდე უნდა შესრულდეს: დადგენილების თანახმად, წელი ამ წლის 1 იანვრამდე პერიოდს ნიშნავს.
საკმარისია სუბტიტრები თუ ჟესტური ენაა საჭირო?
მე-6 მუხლი ითვლის პროგრამებს, რომლებიც ხელმისაწვდომია სუბტიტრებით ან ჟესტური ენით. აუდიოდესკრიფცია ცალკე ვალდებულებაა თავისი მიზნებით (მე-7 მუხლი), წინასწარ ჩაწერილი ფილმებისთვის, სერიალებისა და მსგავსი პროგრამებისთვის.
ითვლება თუ არა ვიდეოში ჩაწერილი სუბტიტრები?
წესი ამას არ აკონკრეტებს, მაგრამ ამბობს, რომ ტრანზიტის ოპერატორის მომხმარებელს სუბტიტრების ჩართვა და გამორთვა უნდა შეეძლოს (მე-8 მუხლი). ამიტომ შეინახეთ ცალკე სუბტიტრების ფაილიც, მაგალითად SRT, და ტრანზიტის ოპერატორებს ჰკითხეთ, რა ფორმატს იღებენ.
შეიძლება სუბტიტრები AI-ით გაკეთდეს?
წესი AI-ს არც ნებას რთავს და არც კრძალავს. ის მიმწოდებლებს სუბტიტრების მაღალი ხარისხისთვის ყველა ზომის მიღებას ავალებს, კომისიას კი ხარისხზე რეკომენდაციების გამოცემა შეუძლია (მე-13 მუხლი). რითაც არ უნდა იყოს შექმნილი, ეთერამდე სუბტიტრები ადამიანმა წაიკითხოს.
ეხება თუ არა YouTube-ისა და TikTok-ის კრეატორებს?
წესი „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონით განსაზღვრულ აუდიოვიზუალური მედიამომსახურების მიმწოდებლებსა და ტრანზიტის ოპერატორებს ავალდებულებს. სოციალური მედიის კრეატორები დასახელებული არ არიან; თუ ონლაინარხი გაქვთ და ეჭვი გეპარებათ, კომისიას მიმართეთ.
რა ხდება, თუ პატარა არხს ამის ხარჯი არ შეუძლია?
მე-9 მუხლით, კომისიას შეუძლია ვალდებულებები შეამციროს, შეაჩეროს ან შეწყვიტოს, თუ მიმწოდებელი შემოსავლებითა და ხელმისაწვდომობის ხარჯებით დაადასტურებს, რომ მათი შესრულება მის საქმიანობას შეუძლებელს გახდის.
თავად წესი
matsne-ზე შემოწმებულია 2026 წლის 2 ნოემბერს: ერთი ვერსია, 2024 წლის 28 ივნისს გამოქვეყნებული. ეს გვერდი წესს მარტივად ხსნის და იურიდიულ კონსულტაციას არ წარმოადგენს.
სცადეთ ერთ პროგრამაზე
თვეში 3 უფასო კრედიტი; ბარათი და ინსტალაცია არ სჭირდება.